Schody - definicja

Schody znane są od najstarszych czasów. W starożytności i średniowieczu miały zastosowanie czysto praktyczne. Jedynie stopnie zewnętrzne, wykonane z kamienia, pomimo prostej konstrukcji stanowiły element architektoniczny zdobiący, podkreślający rangę obiektu (schody wiodące do świątyni, kościoła, zamku itp. Dopiero w okresie renesansu zaczęto stosować bardziej dekoracyjne formy schodów. Oprócz schodów reprezentacyjnych w pałacach, bibliotekach, teatrach, domach mieszkalnych stosowano także ciasne, słabo oświetlone, niewygodne schody dla służby. W czasach dzisiejszych schody mało wygodne buduje się tylko jako wejścia do obsługi urządzeń w zakładach przemysłowych i ewentualnie wejścia do piwnic i na poddasze.

Schody nie są jedynym elementem komunikacji pionowej. Stosowane są także pochylnie (o podobnej do schodów konstrukcji, lecz biegi pozbawione są stopni) oraz różnego typu windy i schody ruchome.

Do znanych i ciekawych przykładów schodów w architekturze można zaliczyć między innymi: schody z IV w. P.n.e. prowadzące do pałacu w Persepolis. Manierystyczne schody w przedsionku Biblioteca Laurenziana zaprojektowane prze Michała Anioła, barokowe schody królewskie w Watykanie zaprojektowane przez Berniniego Gian Lorenzo. Rokokowe schody hiszpańskie o 137 stopniach prowadzące z Pałacu Hiszpańskiego do kościoła Trininta dei Monti w Rzymie wybudowane w latach 1721-1725, a wykonane według projektu scenograficznego Francesco de Senetisa. XIX-wieczne klasycystyczne monumentalne schody w Odessie, które stanowiły scenografię do filmu „Pancernik Potiomkin”.


Części konstrukcyjne schodów

    * Biegi - to szeregi stopni.
    * Podesty (spoczniki) – poziome elementy, pozwalają na ewentualny odpoczynek, zmianę kierunku biegów, wejście do mieszkania itp. Wyróżniamy spoczniki piętrowe(na poziomie stropu) i międzypiętrowe.
    * Stopień. Część pozioma to podnóżek, stopnica lub posunięcie. Część pionowa to przednóżek, podstopnica albo podniesienie.
    * Poręcz (balustrada) lub pochwyt (mocowany bezpośrednio do ściany uchwyt) – elementy zapewniające bezpieczne korzystanie ze schodów, umieszczona jest wzdłuż biegów.
    * Dusza - wolna przestrzeń pomiędzy dwoma biegami.

Wymiary schodów

Wymiary musimy tak dobrać, żeby schody były wygodne we wchodzeniu jak i schodzeniu. Wysokość przednóżka i szerokość podnóżka są do siebie wzajemnie zależne. Obliczenia prowadzimy ze wzoru:

2h + s = 60-65 cm
    gdzie: h – wysokość stopnia, s – szerokość stopnia. 63 cm to długość krótkiego kroku ludzkiego, który został przyjęty na podstawie badań i doświadczeń (średnia).

Poręcze schodów
Schody stalowe z balustradą.
Schody stalowe z balustradą.

Są zamontowane ze względu na bezpieczeństwo ruchu po schodach. Balustrady wykonane mogą być jako ścianki z żelbetu lub kamienia.

Schody stalowe

Mogą być wykonane ze stopni przymocowanych do bocznej ścianki policzków lub nasadzane na policzki.

Schody drewniane

Wykonywane są przeważnie z drewna sosnowego, a stopnie z drewna dębowego. Schody wykonuje się nie więcej niż do dwóch kondygnacji.

Podział schodów drewnianych

    * Schody drabiniaste - składają się z belek policzkowych albo policzków, podnóżków. Stosowane są w magazynach, budynkach gospodarczych itp.
    * Schody ze stopniami osadzonymi w policzkach - składają się z policzków, podnóżków i przednóżków.
    * Schody ze stopniami wsuwanymi w gniazda wyżłobionych policzków.
    * Schody ze stopniami nakładanymi albo siodłowymi
    * Schody wachlarzowe.
    * Schody kręte.

Schody kamienne

Wykonuje się ze stopniami obustronnie podpartymi na belkach stalowych lub na murach. Stopnie wykonane są z kamieni twardych np. z granitu, bazaltu, sjenitu czy piaskowca.

Schody betonowe i żelbetowe
Schody

Schody betonowe mogą być płytowe, policzkowe lub wspornikowe.


1.Żenczykowski w.:Budownictwo ogólne. T. III. Konstrukcje drewniane. Dachy i schody. BiA, Warszawa 1956.